Home Page    First Sutta    Next Nipāta

Itivuttakapāḷi Tikanipato

   

Table of Contents

   

3. 1. 1. Akusalamūlasuttaṃ (50)

3. 1. 2. Dhātusuttaṃ (51)

3. 1. 3. Paṭhamavedanāsuttaṃ (52)

3. 1. 4. Dutiyavedanāsuttaṃ (53)

3. 1. 5. Paṭhama-esanāsuttaṃ (54)

3. 1. 6. Dutiya-esanāsuttaṃ (55)

3. 1. 7. Paṭhama-āsavasuttaṃ (56)

3. 1. 8. Dutiya-āsavasuttaṃ (57)

3. 1. 9. Taṇhāsuttaṃ (58)

3. 1. 10. Māradheyyasuttaṃ (59)

3. 2. 1. Pu┬ṭ┬ñakiriyavatthusuttaṃ (60)

3. 2. 2. Cakkhusuttaṃ (61)

3. 2. 3. Indriyasuttaṃ (62)

3. 2. 4. Addhāsuttaṃ (63)

3. 2. 5. Duccaritasuttaṃ (64)

3. 2. 6. Sucaritasuttaṃ (65)

3. 2. 7. Soceyyasuttaṃ (66)

3. 2. 8. Moneyyasuttaṃ (67)

3. 2. 9. Paṭhamarāgasuttaṃ (68)

3. 2. 10. Dutiyarāgasuttaṃ (69)

3. 3. 1. Micchādiṭṭhikammasamādànasuttaṃ (70)

3. 3. 2. Sammādiṭṭhikammasamādànasuttaṃ (71)

3. 3. 3. Nissaraṇīyasuttaṃ (72)

3. 3. 4. Santatarasuttaṃ (73)

3. 3. 5. Puttasuttaṃ (74)

3. 3. 6. Vuṭṭhisuttaṃ (75)

3. 3. 7. Sukhapatthanāsuttaṃ (76)

3. 3. 8. Bhidurasuttaṃ (77)

3. 3. 9. Dhātusaṃsandanasuttaṃ (78)

3. 3. 10. Parihānasuttaṃ (79)

3.4.1. Vitakkasuttaṃ (80)

3. 4. 2. Sakkārasuttaṃ (81)

3. 4. 3. Devasaddasuttaṃ (82)

3. 4. 4. Pubbanimittasuttaṃ (83)

3. 4. 5. Bahujanahitasuttaṃ (84)

3. 4. 6. Asubhānupassīsuttaṃ (85)

3. 4. 7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ (86)

3. 4. 8. Andhakaraṇasuttaṃ (87)

3. 4. 9. Antarāmalasuttaṃ (88)

3. 4. 10. Devadattasuttaṃ (89)

3. 5. 1. Aggappasādasuttaṃ (90)

3. 5. 2. Jīvikāsuttaṃ (91)

3. 5. 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ (92)

3. 5. 4. Aggisuttaṃ (93)

3. 5. 5. Upaparikkhasuttaṃ (94)

3. 5. 6. Kāmūpapattisuttaṃ (95)

3. 5. 7. Kāmayogasuttaṃ (96)

3. 5. 8. Kalyāṇasīlasuttaṃ (97)

3. 5. 9. Dānasuttaṃ (98)

3. 5. 10. Tevijjasuttaṃ (99)

 

[BJT Page 378] [\x 378/]
[PTS Page 045] [\q 45/]

Paṭhamo vaggo

3. 1. 1. Akusalamūlasuttaṃ (50)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave akusalamūlāni. Katamàni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamålaṃ, moho akusalamålaü. Imàni kho bhikkhave tãõi akusalamålànã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Lobho doso ca moho ca ~ purisaṃ pāpacetasaṃ,
Hiṃsanti attasambhūtā ~ tacasāraṃ va samphalan"-ti. 1

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 2. Dhātusuttaṃ (51)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave dhātuyo. Katamà tisso? Rūpadhàtu, arūpadhàtu, nirodhadhàtu. Imà kho bhikkhave tisso dhàtuyo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Rūpadhātupari┬ṭ┬ñāya ~ arūpesu asaṇṭhità,

[PTS Page 046] [\q 46/]

Nirodhe ye vimuccanti ~ te janā Maccuhāyino.

Kāyena amataṃ dhātuṃ ~ phusayitvà 2 nirūpadhiü,
Upadhippaṭinissaggaṃ ~ sacchikatvā anāsavo,
Deseti Sammāsambuddho ~ asokaṃ virajaṃ padan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 380] [\x 380/]

 

3. 1. 3. Paṭhamavedanāsuttaṃ (52)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave vedanā. Katamà tisso? Sukhà vedanà, dukkhà vedanà, adukkhamasukhà vedanà. Imà kho bhikkhave tisso vedanà”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Samāhito sampajāno ~ sato Buddhassa sàvako,
Vedanā ca pajānàti ~ vedanàna┬ṭ-ca sambhavaṃ.

Yattha cetā nirujjhanti ~ magga┬ṭ-ca khayagāminaṃ,
Vedanānaṃ khayā bhikkhu ~ nicchàto parinibbuto”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[PTS Page 047] [\q 47/]

 

3. 1. 4. Dutiyavedanāsuttaṃ (53)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā vuttavarahatā’ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave vedanā. Katamà tisso? Sukhà vedanà, dukkhà vedanà, adukkhamasukhà vedanà.

Sukhā bhikkhave vedanā dukkhato daṭṭhabbà; dukkhà vedanà sallato daññhabbà; adukkhamasukhà vedanà aniccato daññhabbà. Yato kho bhikkhave bhikkhuno sukhà vedanà dukkhato diññhà hoti, dukkhà vedanà sallato diññhà hoti, adukkhamasukhà vedanà aniccato diññhà hoti, ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu ariyo sammaddaso acchecchi taṇhaṃ vàvattayi 3 saüyojanaü sammà mànàbhisamayà antamakàsi dukkhassà”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Yo sukhaṃ dukkhatoddakkhi ~ dukkham-addakkhi sallato,
Adukkhamasukhaṃ santaṃ ~ addakkhi naü aniccato,

Sa ve sammaddaso 4 bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,
Abhi┬ṭ┬ñāvosito santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 382] [\x 382/]
[PTS Page 048] [\q 48/]

 

3. 1. 5. Paṭhama-esanāsuttaṃ (54)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave esanā. Katamà tisso? Kàmesanà, bhavesanà, brahmacariyesanà. Imà kho bhikkhave tisso esanà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Samāhito sampajāno ~ sato Buddhassa sàvako,
Esanā ca pajānàti ~ esanàna┬ṭ-ca sambhavaṃ.

Yattha cetā nirujjhanti ~ magga┬ṭ-ca khayagāminaṃ,
Esanānaṃ khayā bhikkhu ~ nicchàto parinibbuto”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 6. Dutiya-esanāsuttaṃ (55)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave esanā. Katamà tisso? Kàmesanà, bhavesanà, brahmacariyesanà. Imà kho bhikkhave tisso esanà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāmesanā bhavesanà ~ brahmacariyesanà saha,
Iti saccaparamāso ~ diṭṭhiññhānà samussayà,

Sabbarāgavirattassa ~ taṇhakkhayavimuttino, 5

[PTS Page 049] [\q 49/]

Esanā paṭinissaṭñhā, ~ diññhiññhànà samūhatà,
Esanānaṃ khayā bhikkhu ~ niràso akathaṃkathī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 384] [\x 384/]

 

3. 1. 7. Paṭhama-āsavasuttaṃ (56)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kàmàsavo, bhavàsavo, avijjàsavo. Ime kho bhikkhave tayo àsavà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Samāhito sampajāno ~ sato Buddhassa sàvako,
Āsave ca pajānāti ~ àsavàna┬ṭ-ca sambhavaṃ,

Yattha cetā nirujjhanti ~ magga┬ṭ-ca khayagāminaṃ,
Āsavānaṃ khayā bhikkhu ~ nicchàto parinibbuto” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 8. Dutiya-āsavasuttaṃ (57)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kàmàsavo, bhavàsavo, avijjàsavo. Ime kho bhikkhave tayo àsavà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

[PTS Page 050] [\q 50/]

“Yassa kāmāsavo khīṇo ~ avijjà ca varàjità,
Bhavāsavo parikkhīno ~ vippamutto nirūpadhi,
Dhāreti antimaṃ dehaṃ ~ jetvā Màraü savàhanan”-ti. 6

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti. 7

[BJT Page 386] [\x 386/]

 

3. 1. 9. Taṇhāsuttaṃ (58)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave taṇhā. Katamà tisso? Kàmataṇhà, bhavataõhà, vibhavataõhà. Imà kho bhikkhave tisso taõhà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Taṇhāyogena saṃyuttā ~ rattacittà bhavàbhave,
Te yogayuttā Mārassa ~ ayogakkhemino janà,
Sattā gacchanti saṃsāraṃ ~ jàtimaraṇagàmino.

Ye ca taṇhaṃ pahatvāna ~ vītataṇhā 8 bhavàbhave,
Te ca pāraṃgatā loke ~ ye pattà àsavakkhayan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 10. Māradheyyasuttaṃ (59)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato [PTS Page 051] [\q 51/] bhikkhu atikkamma Māradheyyaṃ àdicco va virocati. Katamehi tīhi? Idha bhikkhave bhikkhu asekhena sãlakkhandhena samannàgato hoti, asekhena samàdhikkhandhena samannàgato hoti, asekhena pa┬ṭ┬ñàkkhandhena samannàgato hoti. Imehi kho bhikkhave tãhi dhammehi samannàgato bhikkhu atikkamma Màradheyyaṃ àdicco va virocatã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Sīlaṃ samādhi pa┬ṭ┬ñā ca ~ yassa ete subhàvità
Atikkamma Māradheyyaṃ ~ ādicco va virocatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Vaggo paṭhamo

Tassuddānaṃ:

Mūladhātu atha vedanā duve
Esanā ca duve āsavà duve
Taṇhāto ca atha Māradheyyato
Vaggam-āhu paṭhaman-ti-m-uttamaṃ.

[BJT Page 388] [\x 388/]

Dutiyo vaggo

3. 2. 1. Pu┬ṭ┬ñakiriyavatthusuttaṃ (60)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave pu┬ṭ┬ñakiriyavatthūni. Katamāni tīṇi? Dànamayaṃ pu┬ñ┬ñakiriyavatthu, sãlamayaṃ pu┬ñ┬ñakiriyavatthu, bhàvanàmayaü pu┬ñ┬ñakiriyavatthu. Imàni kho bhikkhave tãõi pu┬ñ┬ñakiriyavatthūnã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

[PTS Page 052] [\q 52/]

“Pu┬ṭ┬ñam-eva sṆ sikkheyya ~ āyataggaṃ sukhundrayaṃ,
Dāna┬ṭ-ca samacariya┬ñ-ca ~ mettacitta┬ñ-ca bhāvaye,

Ete dhamme bhāvayitvā ~ tayo sukhasamuddaye,
Abyāpajjhaṃ 9 sukhaṃ lokaü ~ paṇḍito upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 2. Cakkhusuttaṃ (61)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave cakkhūni. Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhu, dibbacakkhu, pa┬ṭ┬ñàcakkhū”-ti. Imàni kho bhikkhave tãõi cakkhånã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Maṃsacakkhu dibbacakkhu ~ pa┬ṭ┬ñācakkhu anuttaraṃ,
Etāni tīṇi cakkhūni ~ akkhāsi purisuttamo,

Maṃsacakkhussa uppādo ~ maggo dibbassa cakkhuno,
Yato ┬ṭāṇaṃ udapādi ~ pa┬ñ┬ñàcakkhu anuttaraṃ,
Tassa cakkhussa paṭilābhā ~ sabbadukkhà pamuccatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 390] [\x 390/]
[PTS Page 053] [\q 53/]

3. 2. 3. Indriyasuttaṃ (62)

Vuttaṃ heta Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave indriyāni. Katamàni tīṇi: ana┬ṭ┬ñàta┬ñ┬ñassàmãtindriyaṃ, a┬ñ┬ñãndriyaṃ, a┬ñ┬ñàtàvindriyaü. Imàni kho bhikkhave tãõi indriyànã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Sekhassa sikkhamānassa ~ ujumaggānusàrino,
Khayasmiṃ paṭhamaṃ ┬ṭāṇaü ~ tato a┬ñ┬ñā anantarà,

Tato a┬ṭ┬ñā vimuttassa ~ ┬ñāṇaṃ ve hoti tàdino,
“Akuppā me vimuttī”-ti ~ bhavasa┬ṭ┬ñojanakkhayā.

Sa ve indriyasampanno ~ santo santipade rato,
Dhāreti antimaṃ dehaṃ ~ jetvā Màraü savàhanan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 4. Addhāsuttaṃ (63)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-arahatāti me sutaü:

“Tayome bhikkhave addhā. Katame tayo? Atīto addhā, anàgato addhà, paccuppanno addhà. Ime kho bhikkhave tayo addhà”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Akkheyyasa┬ṭ┬ñino sattā ~ akkheyyasmiṃ patiṭñhitā,

[PTS Page 054] [\q 54/]

Akkheyyaṃ apari┬ṭ┬ñāya ~ yogam-āyanti Maccuno,

Akkheyya┬ṭ-ca pari┬ñ┬ñāya ~ akkhātàraṃ na ma┬ñ┬ñati,
Phuṭṭho vimokkho manasā ~ santipadam-anuttaraṃ.

[BJT Page 392] [\x 392/]

Sa ve akkheyyasampanno ~ santo santipade rato,
Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho ~ saṅkhyaṃ nopeti vedagū”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 5. Duccaritasuttaṃ (64)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave duccaritāni. Katamàni tīṇi? Kàyaduccaritaṃ, vacãduccaritaṃ, manoduccaritaü. Imàni kho bhikkhave tãõi duccaritànã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāyaduccaritaṃ katvā, ~ vacīduccaritàni ca,
Manoduccaritaṃ katvā, ~ ya┬ṭ-ca┬ñ┬ñaṃ dosasa┬ñhitaü.

[PTS Page 055] [\q 55/]

Akatvā kusalaṃ kammaṃ ~ katvānàkusalaü bahuü,
Kāyassa bhedā duppa┬ṭ┬ño ~ nirayaṃ sopapajjatī”-ti. 10

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 6. Sucaritasuttaṃ (65)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave sucaritāni. Katamàni tīṇi? Kàyasucaritaṃ, vacãsucaritaṃ, manosucaritaü. Imàni kho bhikkhave tãõi sucaritànã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāyaduccaritaṃ hitvā, ~ vacīduccaritàni ca,
Manoduccaritaṃ hitvā, ~ ya┬ṭ-ca┬ñ┬ñaṃ dosasa┬ñhitaü.

Akatvākusalaṃ kammaṃ, ~ katvāna kusalaü bahuü,
Kāyassa bhedā sappa┬ṭ┬ño ~ saggaṃ so upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 394] [\x 394/]

 

3. 2. 7. Soceyyasuttaṃ (66)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave soceyyāni. Katamàni tīṇi? Kàyasoceyyaṃ, vacãsoceyyaṃ, manosoceyyaü. Imàni kho bhikkhave tãõi soceyyànã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāyasuciṃ 11 vācàsuciṃ, ~ cetosucim-anàsavaü,

[PTS Page 056] [\q 56/]

Suciṃ soceyyasampannaṃ ~ āhu sabbappahāyinan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 8. Moneyyasuttaṃ (67)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīṇimāni bhikkhave moneyyāni. Katamàni tīṇi? Kàyamoneyyaṃ, vacãmoneyyaṃ, manomoneyyaü. Imàni kho bhikkhave tãõi moneyyànã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāyamuniṃ 12 vācàmuniṃ, ~ manomunim-anàsavaü,
Muniṃ moneyyasampannaṃ ~ āhu ninhātapàpakan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 9. Paṭhamarāgasuttaṃ (68)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Yassa kassaci bhikkhave rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahãno, ayaṃ vuccati bhikkhave baddho 13 Mārassa, pamukkassa Màrapàso, yathàkàmakaraṇãyo ca pàpimato.

[BJT Page 396] [\x 396/]

Yassa kassaci bhikkhave rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahãno, ayaṃ vuccati bhikkhave abaddho 14 Mārassa, omukkassa Màrapàso, na yathàkàmakaraṇãyo pàpimato” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati.

[PTS Page 057] [\q 57/]

“Yassa rāgo ca doso ca ~ avijjā ca viràjità,
Taṃ bhāvitatta┬ṭ┬ñataraṃ ~ brahmabhūtaü Tathāgataü,
Buddhaṃ verabhayātītaṃ ~ āhu sabbappahàyinan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 10. Dutiyarāgasuttaṃ (69)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā và ràgo appahīno, doso appahīno, moho appahãno, ayaṃ vuccati bhikkhave na atari samuddaṃ sa-ūmiü savãciü sàvaṭṭaü sagahaü sarakkhasaü. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa và bhikkhuniyà và ràgo pahãno, doso pahãno, moho pahãno, ayaü vuccati bhikkhave atari 15 samuddaü sa-ūmiü savãciü sàvaññaü sagahaü sarakkhasaü, tiṇṇo pàragato, thale tiññhati bràhmaõo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Yassa rāgo ca doso ca ~ avijjā ca viràjità,
Somaṃ samuddaṃ sagahaü sarakkhasaü,
Sa-ūmibhayaṃ duttaram-accatārī,

[PTS Page 058] [\q 58/]

Saṅgātigo Maccujaho nirūpadhi,
Pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya,
Atthaṃ gato so na pamāṇame ti,
Amohayī Maccurājan-ti brūmī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Dutiyo vaggo

Tassuddānaṃ:

Pu┬ṭ┬ñaṃ cakkhu atha indriyāni 16 ~ addhā cariyaṃ duve soci,
Muno atha rāgaduve puna ~ vaggam-āhu dutiyam-uttaman-ti.

[BJT Page 398] [\x 398/]

 

Tatiyo vaggo

3. 3. 1. Micchādiṭṭhikammasamādànasuttaṃ (70)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà kàyaduccaritena samannàgatà, vacīduccaritena samannàgatà, manoduccaritena samannàgatà, ariyànaṃ upavàdakà, micchàdiññhikà micchàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaṃ duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà. Taü kho panàhaü bhikkhave nà┬ñ┬ñassa samaṇassa và bràhmaõassa và sutvà vadàmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà kàyaduccaritena samannàgatà, vacīduccaritena samannàgatà, manoduccaritena [PTS Page 059] [\q 59/] samannàgatà, ariyànaṃ upavàdakà, micchàdiññhikà micchàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaṃ duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà. Api ca bhikkhave yad-eva sàmaü ┬ñàtaü, sàmaü diññhaü, sàmaü viditaü tad-evàhaü vadàmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà kàyaduccaritena samannàgatà, vacīduccaritena samannàgatà, manoduccaritena samannàgatà, ariyànaṃ upavàdakà, micchàdiññhikà micchàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaṃ duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Micchā manaṃ panidhāya, ~ micchà vàcaṃ ca bhàsiya, 17
Micchā kammāni katvàna, ~ kàyena idha puggalo,

Appassutopu┬ṭ┬ñakaro, ~ appasmiṃ idha jīvite,
Kāyassa bhedā duppa┬ṭ┬ño ~ nirayaṃ so upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 400] [\x 400/]

3. 3. 2. Sammādiṭṭhikammasamādànasuttaṃ (71)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà kàyasucaritena samannàgatà, vacīsucaritena samannàgatà, manosucaritena [PTS Page 060] [\q 60/] samannàgatà, ariyànaṃ anupavàdakà, sammàdiññhikà sammàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraṇà sugatiṃ saggaü lokaü upapannà. Taü kho panàhaü bhikkhave nà┬ñ┬ñassa samaṇassa và bràhmaõassa và sutvà vadàmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà kàyasucaritena samannàgatà, vacisucaritena samannàgatà, manosucaritena samannàgatà, ariyànaṃ anupavàdakà sammàdiññhikà sammàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraṇà sugatiṃ saggaü lokaü upapannà. Api ca bhikkhave yad-eva sàmaü ┬ñàtaü, sàmaü diññhaü, sàmaü viditaü tad-evàhaü vadàmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà kàyasucaritena samannàgatà, vacīsucaritena samannàgatà, manosucaritena samannàgatà, ariyànaṃ anupavàdakà, sammàdiññhikà sammàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraṇà sugatiṃ saggaü lokaü upapannà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Sammā manaṃ panidhāya, ~ sammàvàcàṃ ca bhàsiya, 18
Sammā kammāni katvàna, ~ kàyena idha puggalo,

Bahussuto pu┬ṭ┬ñakaro, ~ appasmiṃ idha jīvite,
Kāyassa bhedā sappa┬ṭ┬ño ~ saggaṃ so upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 402] [\x 402/]

[PTS Page 061] [\q 61/]

3. 3. 3. Nissaraṇīyasuttaṃ (72)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave nissaraṇīyā dhàtuyo. Katamà tisso? Kàmànam-etaṃ nissaraṇaṃ yadidaü nekkhammaü, rūpànam-etaü nissaraõaü yadidaü àruppaü, yaü kho pana ki┬ṭci bhūtaü saṅkhataü paṭiccasamuppannaü, nirodho tassa nissaraõaü. Imà kho bhikkhave tisso nissaraõīyà dhàtuyo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāmanissaraṇaṃ ┬ṭatvā, ~ rūpàna┬ñ-ca atikkamaṃ,
Sabbasaṅkhārasamathaṃ, ~ phusaṃ ātàpi sabbadà.

Sa ve sammaddaso bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,
Abhi┬ṭ┬ñā vosito santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 4. Santatarasuttaṃ (73)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā [PTS Page 062] [\q 62/] ti me sutaü:

“Rūpehi bhikkhave arūpā santatarā, aråpehi nirodho santataro” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Ye ca rūpūpagā sattā ~ ye ca àruppaṭhàyino 19
Nirodhaṃ appajānantā ~ àgantàro punabbhavaṃ.

Ye ca rūpe pari┬ṭ┬ñāya ~ arūpesu asaṇṭhitā,
Nirodhe ye vimuccanti ~ te janā Maccuhāyino.

Kāyena amataṃ dhātuṃ ~ phusayitvà nirūpadhiü,
Upadhippaṭinissaggaṃ ~ sacchikatvā anāsavo,
Deseti Sammāsambuddho ~ asokaṃ virajaṃ padan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 404] [\x 404/]

 

3. 3. 5. Puttasuttaṃ (74)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave puttā santo saṃvijjamānà [PTS Page 063] [\q 63/] lokasmiṃ. Katame tayo? Atijàto anujàto avajàto ti.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave putto atijāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātàpitaro honti na Buddhaṃ saraṇaṃ gatà, na dhammaü saraṇaü gatà, na saṅghaü saraõaü gatà, pàõàtipàtà appaṭiviratà, adinnàdànà appañiviratà, kàmesu micchàcàrà appañiviratà, musàvàdà appañiviratà, suràmerayamajjapamàdaññhànà appañiviratà, dussīlà pàpadhammà. Putto ca nesaü hoti Buddhaü saraõaü gato, dhammaü saranaü gato, saṅghaü saraõaü gato, pàõàtipàtà pañivirato, adinnàdànà pañivirato, kàmesumicchàcàrà pañivirato, musàvàdà pañivirato, suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato, sīlavà kalyaõadhammo. Evaü kho bhikkhave putto atijàto hoti.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave putto anujāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātàpitaro honti Buddhaṃ saraṇaṃ gatà, dhammaü saraṇaü gatà, saṅghaü saraõaü gatà, pàõàtipàtà paṭiviratà, adinnàdànà pañiviratà, kàmesu micchàcàrà pañiviratà, musàvàdà pañiviratà, suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratà, sīlavanto kalyaõadhammà. Putto ca nesaü hoti Buddhaü saraõaü gato, dhammaü saraõaü gato, saṅghaü saraõaü gato, pàõàtipàtà pañivirato, adinnàdànà pañivirato, kàmesumicchàcàrà pañivirato, musàvàdà pañivirato, suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato, sīlavà kalyaõadhammo. Evaü kho bhikkhave putto anujàto hoti.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave putto avajāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātàpitaro honti Buddhaṃ saraṇaṃ gatà, dhammaü saraṇaü gatà, saṅghaü saraõaü gatà, pàõàtipàtà paṭiviratà, adinnàdànà pañiviratà, kàmesu micchàcàrà pañiviratà, musàvàdà pañiviratà, suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratà, sīlavanto kalyaõadhammà. Putto ca nesaü hoti na Buddhaü saraõaü gato, na dhammaü saraõaü gato, na saṅghaü saraõaü gato, pàõàtipàtà appañivirato, adinnàdànà appañivirato, kàmesumicchàcàrà appañivirato, [PTS Page 064] [\q 64/] musàvàdà appañivirato, suràmerayamajjapamàdaññhànà appañivirato, dussīlo pàpadhammo. Evaü kho bhikkhave putto avajàto hoti.

Ime kho bhikkhave tayo puttā santo saṃvijjamānà lokasmin”-ti.

[BJT Page 406] [\x 406/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Atijātaṃ anujātaṃ ~ puttam-icchanti paṇḍità,
Avajātaṃ na icchanti ~ yo hoti kulagandhano.

Ete khṆ puttā lokasmiṃ ~ ye bhavanti upāsakà,
Saddhā sīlena sampannā ~ vada┬ṭ┬ñū vītamaccharà,
Cando abbhaghanā mutto ~ parisāsu virocare”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 6. Vuṭṭhisuttaṃ 20 (75)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavataü, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānà lokasmiṃ. Katame tayo? Avuṭṭhikasamo padesavassī sabbatthàbhivassī.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave puggalo avuṭñhikasamo hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbesa┬ñ-┬ñeva na dātā hoti samaṇabràhmaṇakapaõaddhikavaõibbakayàcakànaṃ annaṃ pànaü vatthaü yànaü [PTS Page 065] [\q 65/] màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadīpeyyaü. Evaü kho bhikkhave puggalo 21 avuññhikasamo hoti.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave puggalo padesavassī hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo ekaccānaṃ dātà hoti, ekaccànaṃ na dàtà hoti samaṇabràhmaṇakapaõaddhikavaõibbakayàcakànaü annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadīpeyyaü. Evaü kho bhikkhave puggalo padesavassã hoti.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave puggalo sabbatthābhivassī hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbesa┬ñ-ca deti samaṇabrāhmaṇakapaõaddhikavaõibbakayàcakànaṃ annaṃ pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadīpeyyaü. Evaü kho bhikkhave puggalo sabbatthàbhivassã hoti.

Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo saṃvijjamānà lokasmin”-ti.

[BJT Page 408] [\x 408/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Na samaṇe na brahmaṇe ~ na kapaõaddhikavaõibbake,

[PTS Page 066] [\q 66/]

Laddhāna saṃvibhajati ~ annaṃ pāna┬ṭ-ca bhojanaü,
Taṃ ve “avuṭṭhikasamo” ti ~ āhu naṃ purisādhamaü.

Ekaccānaṃ na dadāti ~ ekaccànaṃ pavecchati,
Taṃ ve “padesavassī” ti ~āhu medhāvino janà.

Subhikkavāco puriso ~ sabbabhūtānukampako,
Āmodamāno pakireti ~ “detha dethā”-ti bhàsati.

Yathā pi megho thanayitvā ~ gajjayitvà pavassati,
Thalaṃ ninna┬ṭ-ca pūreti ~ abhisandanto va vārinā.

Evam-eva idhekacco ~ puggalo hoti tādiso,
Dhammena saṃharitvāna ~ uṭṭhānàdhigataṃ dhanaü,

[PTS Page 067] [\q 67/]

Tappeti annapānena ~ sammā patte vaṇibbake” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 7. Sukhapatthanāsuttaṃ (76)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīnimāni bhikkhave sukhāni patthayamàno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Katamàni tãṇi? “Pasaṃsà me àgacchatū”-ti sãlaü rakkheyya paõḍito, ßbhogà me uppajjantū”-ti sãlaü rakkheyya paõḍito, ßkàyassa bhedà param-maraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjissàmãû-ti sãlaü rakkheyya paõḍito. Imàni kho bhikkhave tãõi sukhàni patthayamàno sãlaü rakkheyya paõḍitoû ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Sīlaṃ rakkheyya medhāvī ~ patthayāno tayo sukhe,
Pasaṃsaṃ vittalābha┬ṭ-ca ~ pecca sagge pamodanaü.

Akaronto pi ce pāpaṃ ~ karontam-upasevati,
saṅkiyo hoti pāpasmiṃ ~ avaṇṇo cassa rūhati.

[BJT Page 410] [\x 410/]

Yādisaṃ kurute mittaṃ ~ yādisaü cupasevati,

[PTS Page 068] [\q 68/]

Sa ve tādisako hoti ~ sahavāso pi tàdiso.

Sevamāno sevamānaṃ ~ samphuṭṭho samphusaṃ paraü,
Saro diddho kalāpaṃ va ~ alittam-upalimpati,
Upalepabhayā dhīro ~ neva pāpasakhà siyà.

Pūtimacchaṃ kusaggena ~ yo naro upanayhati,
Kusā pi pūti vāyanti ~ evaṃ bàlūpasevanà.

Tagara┬ṭ-ca palāsena ~ yo naro upanayhati,
Pattā pi surabhi vāyanti ~ evaṃ dhīrūpasevanà.

Tasmā pattapuṭasseva ~ ┬ṭatvā sampàkam-attano,

[PTS Page 069] [\q 69/]

Asante nopaseveyya ~ sante seveyya paṇḍito,
Asanto nirayaṃ nenti ~ santo pāpenti suggatin”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 8. Bhidurasuttaṃ (77)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Bhidurāyaṃ bhikkhave kāyo vi┬ṭ┬ñàṇaṃ viràgadhammaü sabbe upadhī aniccà dukkhà vipariṇàmadhammà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāyaṃ ca bhiduraṃ 22 ┬ṭatvā ~vi┬ñ┬ñàṇaü ca pabhaṅguraü, 23
Upadhīsu bhayaṃ disvā ~ jātimaraṇam-accagà, 24
Sampatvā paramaṃ santiṃ ~ kālaü kaṅkhati bhàvitatto” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 412] [\x 412/]
[PTS Page 070] [\q 70/]

 

3. 3. 9. Dhātusaṃsandanasuttaṃ (78)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Dhātuso bhikkhave sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Hīnàdhimuttikà sattà hīnàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandanti samenti. Kalyàṇàdhimuttikà sattà kalyàṇàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandanti samenti.

Atītam-pi bhikkhave addhānaṃ dhātuso sattà sattehi saddhiṃ saüsandiüsu samiüsu. Hīnàdhimuttikà sattà hãnàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandiüsu samiüsu. Kalyàṇàdhimuttikà 25 sattà kalyàṇàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandiüsu samiüsu.

Anāgatam-pi bhikkhave addhānaṃ dhàtuso sattà sattehi saddhiṃ saüsandissanti samessanti. Hīnàdhimuttikà sattà hīnàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandissanti samessanti. Kalyàṇàdimuttikà sattà kalyàṇàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandissanti samessanti. 26

Etarahi pi bhikkhave paccuppannaṃ addhānaṃ dhātuso va sattà sattehi saddhiü saüsandanti, samenti. Hīnàdhimuttikà sattà hīnàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandanti samenti. Kalyàṇàdhimuttikà sattà kalyàṇàdhimuttikehi sattehi saddhiü saüsandanti samentã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Saṃsaggā vanatho jāto ~ asaṃsaggena chijjati,

[PTS Page 071] [\q 71/]

Parittaṃ dārum-āruyha ~ yathà sīde mahaṇṇave

Evaṃ kusītam-āgamma ~ sādhujīvã pi sãdati,
Tasmā taṃ parivajjeyya ~ kusītaṃ hīnavãriyaü

Pavicittehi ariyehi ~ pahitattehi jhāyibhi,
Niccaṃ āraddhaviriyehi ~ paṇḍitehi sahā vase” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 414] [\x 414/]

 

3. 3. 10. Parihānasuttaṃ (79)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave dhammā sekhassa bhikkhuno parihānàya saṃvattanti. Katame tayo? Idha bhikkhave sekho bhikkhu kammàràmo hoti, kammarato, kammàràmatam-anuyutto, bhassàràmo hoti, bhassarato, bhassàràmatam-anuyutto, niddàràmo hoti, niddàrato, niddàràmatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave tayo dhammà sekhassa bhikkhuno parihànàya saṃvattanti.

Tayome bhikkhave dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānàya saṃvattanti. Katame tayo? Idha bhikkhave sekho bhikkhu na kammàràmo hoti, na kammarato, na kammàràmatam-anuyutto, na bhassàràmo hoti, na bhassarato, na bhassàràmatam-anuyutto, na niddàràmo hoti, na niddàrato [PTS Page 072] [\q 72/] na niddàràmatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave tayo dhammà sekhassa bhikkhuno aparihànàya saṃvattantī”-ti. 27

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kammārāmo bhassarato ~ niddàràmo ca uddhato,
Abhabbo tādiso bhikkhu ~ phuṭṭhuṃ sambodhim-uttamaṃ.

Tasmā hi appakiccassa ~ appamiddho anuddhato,
Bhabbo so tādiso bhikkhu ~ phuṭṭhuṃ sambodhim-uttaman”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Vaggo tatiyo

Tassuddānaṃ:

Dve diṭṭhi nissaraṇaṃ rūpaṃ ~ putto avuññhikena ca,
Sukhā ca bhindanā dhàtu ~ parihànena te dasà-ti.

[BJT Page 416] [\x 416/]

 

Catuttho vaggo

3. 4. 1. Vitakkasuttaṃ (80)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave akusalavitakkā. Katame tayo? Anava┬ṭ┬ñattipaṭisaṃyutto vitakko, lābhasakkàrasilokapañisaṃyutto vitakko, parànuddayatàpañisaüyutto vitakko. Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakkà” ti.

[PTS Page 073] [\q 73/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Anava┬ṭ┬ñattisaṃyutto ~ lābhasakkāragàravo,
Sahanandī amaccehi ~ ārā saṃyojanakkhayà.

Yo ca puttapasuṃ hitvā ~ vivāhe saṅgahàni ca,
Bhabbo so tādiso bhikkhu ~ phuṭṭhuṃ sambodhim-uttaman”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 2. Sakkārasuttaṃ (81)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà sakkàrena abhibhūtà pariyàdinnacittà kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaṃ duggatiṃ vinipàtaü nirayaü upapannà. Diññhà mayà bhikkhave sattà asakkàrena abhibhūtà pariyàdinnacittà kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà. Diññhà mayà bhikkhave sattà sakkàrena ca asakkàrena ca tad-ubhayena abhibhåtà pariyàdinnacittà kàyassa bhedà param-maraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà.

[BJT Page 418] [\x 418/]
[PTS Page 074] [\q 74/]

Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nā┬ṭ┬ñassa samaṇassa và bràhmaṇassa và sutvà vadàmi. Api ca bhikkhave yad-eva me sàmaü ┬ñàtaü, sàmaü diṭñhaü, sàmaü viditaü tad-evàhaü vadàmi:

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattà sakkàrena abhibhūtà pariyàdinnacittà kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaṃ duggatiṃ vinipàtaü nirayaü upapannà. Diññhà mayà bhikkhave sattà asakkàrena abhibhūtà pariyàdinnacittà kàyassa bhedà param-maraṇà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà. Diññhà mayà bhikkhave sattà sakkàrena ca asakkàrena ca tad-ubhayena abhibhåtà pariyàdinnacittà kàyassa bhedà param-maraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Yassa sakkariyamānassa ~ asakkārena cūbhayaṃ,
Samādhi na vikampati ~ appamādavihàrino.

Taṃ jhāyinaṃ sātatikaü ~ sukhumadiṭṭhivipassakaü,

[PTS Page 075] [\q 75/]

Upādānakkhayàràmaṃ ~ àhu sappuriso itī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 3. Devasaddasuttaṃ (82)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upàdàya. Katame tayo?

Yasmiṃ bhikkhave samaye ariyasāvako kesamassuṃ ohāretvà kàsàyàni vatthàni acchàdetvà agàrasmà anagàriyaü pabbajjàya ceteti. Tasmiü samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasàvako Màrena saddhiü saṅgàmàya cetetī”-ti. Ayaü bhikkhave paṭhamo devesu devasaddo niccharati samayà samayaü upàdàya.

[BJT Page 420] [\x 420/]

Puna ca paraṃ bhikkhave yasmiṃ samaye ariyasāvako sattannaü bodhipakkhiyānaü dhammànaü bhavanànuyogam-anuyutto viharati. Tasmiü bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasàvako Màrena saddhaü saṅgàmetī”-ti. Ayaü bhikkhave dutiyo devesu devasaddo niccharati samayà samayaü upàdàya.

Puna ca paraṃ bhikkhave yasmiṃ samaye ariyasāvako āsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa┬ṭ┬ñàvimuttiü diṭñheva dhamme sayaü abhi┬ñ┬ñàya 28 sacchikatvà apasampajja viharati. Tasmiü bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasàvako vijitasaṅgàmo tam-eva saṅgàmasīsaü abhivijiya ajjhàvasatī”-ti. Ayaü bhikkhave tatiyo devesu devasaddo niccharati samayà samayaü upàdàya.

Ime kho bhikkhave tayo devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upàdàyà”-ti.

[PTS Page 076] [\q 76/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Disvā vijitasaṅgāmaṃ ~ Sammàsambuddhasàvakaṃ,
Devatā pi namassanti ~ mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisāja┬ṭ┬ña, ~ yo tvaṃ dujjayam-ajjhagā, 29
Jetvāna Maccuno senaṃ ~ vimokkhena anāvaraṃ.

Iti hetaṃ namassanti ~ devatā pattamānasaṃ,
Ta┬ṭ-hi tassa na passanti ~ yena Maccuvasaṃ vaje” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 4. Pubbanimittasuttaṃ (83)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Yadā bhikkhave devo devakāyà cavanadhammo hoti, pa┬ṭcassa pubbanimittàni pàtubhavanti: màlà milàyanti, vatthàni kilissanti, kacchehi sedà muccanti, kàye dubbaṇṇiyaṃ okkamati, sake devo devàsane nàbhiramatī”-ti.

[BJT Page 422] [\x 422/]

Tam-enaṃ bhikkhave devā cavanadhammo ayaṃ devaputto ti iti viditvā tīhi vàcàhi anumodanti: “ito bho sugatiü gaccha, sugatiü [PTS Page 077] [\q 77/] gantvà suladdhalàbhaü labha, suladdhalàbhaü labhitvà suppatiṭṭhito bhavàhī”-ti.

Evaṃ vutte a┬ṭ┬ñataro bhikkhu Bhagavantaṃ etad-avoca: “kin-nu kho bhante devānaü sugatigamanasaṅkhātaü, ki┬ñ-ca bhante devànaü suladdhalàbhasaṅkhàtaü, kim-pana bhante devànaü suppatiṭñhitasaïkhàtan”-ti?

“Manussattaṃ kho bhikkhu devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaü. Yaü manussabhūto samàno Tathàgatappavedite dhammavinaye saddhaü paṭilabhati, idaü kho pana bhikkhave devànaü suladdhalàbhasaṅkhàtaü. Sà kho panassa saddhà niviṭñhà hoti mūlajàtà patiññhità daḷhà asaühàriyà samaṇena và bràhmaṇena và devena và Màrena và brahmunà và kenaci và lokasmiü. Idaü kho bhikkhave devànaü suppatiññhitasaïkhàtan”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Yadā devo devakāyà ~ cavati àyusaṅkhayà,
Tayo saddā niccharanti ~ devānaṃ anumodataṃ:

Ito ho sugatiṃ gaccha ~ manussānaṃ sahavyataü,
Manussabhūto saddhamme, ~ labha saddhaṃ anuttaraṃ.

Sā te saddhā niviṭṭhassa, ~ mūlajàtà patiññhità,

[PTS Page 078] [\q 78/]

Yāvajīvaṃ asaṃhīrā, ~ saddhamme suppavedite.

Kāyaduccaritaṃ hitvā, ~ vacīduccaritàni ca,
Manoduccaritaṃ hitvā, ~ ya┬ṭ-ca┬ñ┬ñaṃ dosasa┬ñhitaü.

Kāyena kusalaṃ katvā, ~ vàcàya kusalaṃ bahuü,
Manasā kusalaṃ katvā, ~ appamàṇaṃ nirūpadhiü

Tato opadhikaṃ pu┬ṭ┬ñaṃ, ~ katvā dānena taü bahuü,
A┬ṭ┬ñe pi macce saddhamme ~ brahmacariye nivesaya. 30

Imāya anukampāya ~ devà devaṃ yadà vidū,
Cavantaṃ anumodanti ~ ehi deva punappunan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 424] [\x 424/]

 

3. 4. 5. Bahujanahitasuttaṃ (84)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave 31 puggalā loke uppajjamānà uppajjanti bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànaṃ. Katame tayo?

Idha bhikkhave Tathāgato loke uppajjati Arahaṃ Sammāsambuddho vijjàcaraṇasampanno Sugato lokavidū [PTS Page 079] [\q 79/] anuttaro purisadammasàrathi satthà devamanussànaṃ Buddho Bhagavà. So dhammaü deseti àdikalyàṇaü majjhekalyàõaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü sabya┬ṭjanaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti. Ayaü bhikkhave paṭhamo puggalo loke uppajjamàno uppajjati bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànaü.

Puna ca paraṃ bhikkhave tasseva satthusāvako Arahaṃ hoti khīṇāsavo vusitavà katakaraṇiyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhīõabhavasa┬ṭ┬ñojano 32 sammad-a┬ñ┬ñà vumutto. So dhammaü deseti àdikalyàõaü majjhekalyàõaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü sabya┬ñjanaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti. Ayaü bhikkhave dutiyo puggalo loke uppajjamàno uppajjati bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànaü.

Puna ca paraṃ bhikkhave tasseva satthusāvako sekho hoti pāṭipado bahussuto sīlavatupapanno. So pi dhammaṃ deseti àdikalyàṇaü majjhekalyàṇaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü sabya┬ṭjanaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti. Ayaü bhikkhave tatiyo puggalo loke uppajjamàno uppajjati bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànan”-ti.

[BJT Page 426] [\x 426/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Satthā hi loke paṭhamo mahesī,
Tassanvayo sāvako bhāvitatto,

[PTS Page 080] [\q 80/]

Athāparo pāṭipado pi sekho,
Bahussuto sīlavatūpapanno.

Ete tayo devamanussaseṭṭhā,
Pabhaṅkarā dhammamudīrayantā,
Apāpuranti amatassa dvāraṃ,
Yogā pamocenti bahujjane te.

Ye satthavāhena anuttarena,
Sudesitaṃ maggam-anukkamanti,
Idheva dukkhassa karonti antaṃ,
Ye appamattā Sugatassa sāsane” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 6. Asubhānupassīsuttaṃ (85)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Asubhānupassī bhikkhave kāyasmiṃ viharatha; ànàpànasati ca vo ajjhattaṃ parimukhaü sūpaṭṭhità hotu; sabbasaṅkhàresu aniccànupassino viharatha. Asubhànupassīnaü bhikkhave kàyasmiü viharataü yo subhàya dhàtuyà ràgànusayo so pahãyati; ànàpànasatiyà ajjhattaü parimukhaü sūpaññhitàya ye [PTS Page 081] [\q 81/] bàhirà vitakkàsayà vighàtapakkhikà te na honti; sabbasaṅkhàresu aniccànupassãnaü viharataü yà avijjà sà pahãyati yà vijjà sà uppajjatã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Asubhānupassī kāyasmiṃ ~ ànàpàne patissato,
Sabbasaṅkhārasamathaṃ ~ passaṃ ātàpi sabbadà,

[BJT Page 428] [\x 428/]

Sa ve sammaddaso bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,
Abhi┬ṭ┬ñāvosito santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ (86)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Dhammānudhammapaṭipannassa bhikkhuno ayam-anudhammo hoti veyyākaraṇàya dhammànudhammapaṭipanno yan-ti, bhàsamàno dhamma┬ñ-┬ñeva bhàsati no adhammaṃ, vitakkayamàno và dhammavitakka┬ñ-┬ñeva vitakketi no adhammavitakkaṃ. Tad-ubhayaü abhinivajjetvà upekkhako viharati sato sampajàno” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

[PTS Page 082] [\q 82/]

“Dhammārāmo dhammarato ~ dhammaṃ anuvicintayaṃ,
Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu ~ saddhammā na paribhāyati.

Caraṃ vā yadi vā tiṭṭhaṃ ~ nisinno uda và sayaü,
Ajjhattaṃ samayaṃ cittaü ~ santim-evādhigacchatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 430] [\x 430/]

3. 4. 8. Andhakaraṇasuttaṃ (87)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇà a┬ṭ┬ñàõakaraõà pa┬ñ┬ñànirodhikà vighàtapakkhikà anibbànasaṃvattanikà. Katame tayo?

Kāmavitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo a┬ṭ┬ñāõakaraõo pa┬ñ┬ñànirodhiko vighàtapakkhiko anibbànasaṃvattaniko; vyàpàdavitakko bhikkhave andhakaraõo acakkhukaraõo a┬ñ┬ñàõakaraõo pa┬ñ┬ñànirodhiko vighàtapakkhako anibbànasaṃvattaniko; vihiüsàvitakko bhikkhave andhakaraõo acakkhukaraõo a┬ñ┬ñàõakaraõo pa┬ñ┬ñànirodhiko vighàtapakkhiko anibbànasaüvattaniko.

Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇà a┬ṭ┬ñàõakaraõà pa┬ñ┬ñànirodhikà vighàtapakkhikà anibbànasaṃvattanikà.

Tayome bhikkhave kusalavitakkā anandhakaraṇā cakkhukaraṇà ┬ṭàõakaraõà pa┬ñ┬ñàvuddhikà avighàtapakkhikà nibbànasaṃvattanikà. Katame tayo?

Nekkhammavitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ┬ṭāõakaraõo pa┬ñ┬ñāvuddhiko avighàtapakkhiko nibbànasaṃvattaniko; avyàpàdavitakko bhikkhave anandhakaraõo cakkhukaraõo ┬ñàõakaraõo pa┬ñ┬ñàvuddhiko avighàtapakkhiko nibbànasaṃvattaniko; avihiüsàvitakko bhikkhave anandhakaraõo cakkhukaraõo ┬ñàõakaraõo pa┬ñ┬ñàvuddhiko avighàtapakkhiko nibbànasaüvattaniko.

[PTS Page 083] [\q 83/]

Ime kho bhikkhave tayo kusalavitakkā anandhakaranā cakkhunakaraṇà ┬ṭàṇakaraõà pa┬ñ┬ñàvuddhikà avighàtapakkhikà nibbànasaṃvattanikà” ti.

[BJT Page 432] [\x 432/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Tayo vitakke kusale vitakkaye,
Tayo pana akusale nirākare,
Sa ve vitakkāni vicāritàni,
Sameti vuṭṭhīva rajaṃ samūhataṃ.
Sa ve vitakkūpasamena cetasā,
Idheva so santipadaṃ samajjhagā”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 9. Antarāmalasuttaṃ (88)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave antarāmalā antarà-amittà antaràsapattà antaràvadhakà antaràpaccatthikà. Katame tayo? Lobho bhikkhave antaràmalo antarà-amitto antaràsapatto antaràvadhako antaràpaccatthiko; doso bhikkhave antaràmalo antarà-amitto antaràsapatto antaràvadhako antaràpaccatthiko; moho bhikkhave antaràmalo antarà-amitto antaràsapatto antaràvadhako antaràpaccatthiko. Ime kho bhikkhave tayo antaràmalà antarà-amittà antaràsapattà antaràvadhakà antaràpaccatthikà” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Anatthajanano lobho ~ lobho cittappakopano,
Bhayam-antarato jātaṃ ~ taṃ jano nāvabujjhati.

[PTS Page 084] [\q 84/]

Luddho atthaṃ na jānāti ~ luddho dhammaṃ na passati,
Andhantamaṃ tadā hoti ~ yaṃ lobho sahate naraü.

[BJT Page 434] [\x 434/]

Yo ca lobhaṃ pahatvāna ~ lobhaneyye na lubbhati,
Lobho pahīyate tamhā ~ udabindū va pokkharā.

Anatthajanano doso ~ doso cittappakopano,
Bhayam-antarato jātaṃ ~ taṃ jano nāvabujjhati.

Duṭṭho atthaṃ na jānāti ~ duññho dhammaṃ na passati,
Andhantamaṃ tadā hoti ~ yaṃ doso sahate naraü.

Yo ca dosaṃ pahatvāna ~ dosaneyye na dussati,
Doso pahīyate tamhā ~ tālapakkaṃ va bandhanà.

Anatthajanano moho ~ moho cittappakopano,
Bhayam-antarato jātaṃ ~ taṃ jano nāvabujjhati.

Mūḷho atthaṃ na jānāti ~ mūḷho dhammaṃ na passati,
Andhantamaṃ tadā hoti ~ yaṃ moho sahate naraü.

[PTS Page 085] [\q 85/]

Yo ca mohaṃ pahatvāna ~ mohaneyye na muyhati,
Mohaṃ vihanti so sabbaṃ ~ ādicco-v-udayaü taman”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 10. Devadattasuttaṃ (89)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tīhi bhikkhave asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpàyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Katamehi tīhi?

[BJT Page 436] [\x 436/]

Pāpicchāya bhikkhave abhibhūto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho; pàpamittatàya bhikkhave abhibhūto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho; sati ko pana uttarikaraṇīye oramattakena visesàdhigamena antarà vosànaṃ àpàdī-ti.

Imehi kho bhikkhave tīhi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpàyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Mā jātu koci lokasmiṃ ~ pàpiccho upapajjatu,
Tadaminā pi jānàtha ~ pàpicchànaṃ yathà gati.

[PTS Page 086] [\q 86/]

Paṇḍito ti sama┬ṭ┬ñāto ~ bhāvitatto ti sammato,
Jalaṃ va yasasā aṭṭhā ~ Devadatto ti vissuto.

So pamāṇam-anuciṇõo 33 ~ āsajja naṃ Tathàgataṃ,
Avīcinirayaṃ patto ~ catudvāraṃ bhayānakaü.

Aduṭṭhassa hi yo dubbhe ~ pāpakammaṃ akubbato,
Tam-eva pāpaṃ phusati ~ duṭṭhacittaṃ anādaraü,

Samuddaṃ visakumbhena ~ yo ma┬ṭ┬ñeyya padūsituṃ,
Na so tena padūseyya ~ yasmā 34 hi udadhī 35 mahā.

Evam-eva Tathāgataṃ ~ yo vādena vihiṃsati,

[PTS Page 087] [\q 87/]

Samaggataṃ santacittaṃ ~ vādo tamhi na rūhati.

Tādisaṃ mittaṃ kubbetha ~ ta┬ṭ-ca seveyya paṇḍito,
Yassa maggānugo bhikkhu ~ khayaṃ dukkhassa pāpuṇe” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Catuttho vaggo

Tassuddānaṃ:

Vitakkā sakkāra sadda ~ cavamàna loke asubhaṃ, 36
Dhamma-andhakāra malaṃ ~ Devadatto ti te dasā-ti.

[BJT Page 438] [\x 438/]

 

Pa┬ṭcamo vaggo

3. 5. 1. Aggappasādasuttaṃ (90)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave aggappasādā. Katame tayo?

Yāvatā bhikkhave sattà apadà và dipadà và catuppadà và bahuppadà và rūpino và arūpino và sa┬ṭ┬ñino và asa┬ñ┬ñino và nevasa┬ñ┬ñinàsa┬ñ┬ñino và, Tathàgato tesaṃ aggam-akkhàyati yadidaṃ Arahaü Sammàsambuddho. [PTS Page 088] [\q 88/] Ye bhikkhave Buddhe pasannà agge te pasannà, agge kho pana pasannànaü aggo vipàko hoti.

Yāvatā bhikkhave dhammà saṅkhatà và asaṅkhatà và viràgo tesaṃ aggam-akkhàyati yadidaṃ madanimmadano pipàsavinayo àlayasamugghàto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo viràgo nirodho nibbànaü. 37 Ye bhikkhave viràge dhamme pasannà agge te pasannà, agge kho pana pasannànaü aggo vipàko hoti.

Yāvatā bhikkhave saṅghà và gaṇà va Tathàgatasàvakasaṅgho tesaṃ aggam-akkhàyati yadidaṃ cattàri purisayugàni aṭṭhapurisapuggalà, esa Bhagavato sàvakasaïgho àhuneyyo pàhuneyyo dakkhiṇeyyo a┬ñjalikaraõīyo anuttaraü pu┬ñ┬ñakkhettaü lokassa. Ye bhikkhave saïghe pasannà agge te pasannà agge kho pana pasannànaü aggo vipàko hoti.

Ime kho bhikkhave tayo aggappasādā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Aggato ve pasannānaṃ ~ aggaṃ dhammaü vijānataü,
Agge Buddhe pasannānaṃ ~ dakkhiṇeyye anuttare.

[BJT Page 440] [\x 440/]

Agge dhamme pasannānaṃ ~ virāgūpasame sukhe,
Agge saṅghe pasannānaṃ ~ pu┬ṭ┬ñakkhette anuttare.

[PTS Page 089] [\q 89/]

Aggasmiṃ dānaṃ dadataü ~ aggaü pu┬ṭ┬ñaü pavaḍḍhati,
Aggaṃ āyu ca 38 vaṇṇo ca ~ yaso kitti sukhaṃ balaü.

Aggassa dātā medhàvī ~ aggadhammasamàhito,
Devabhūto manusso vā ~ aggappatto pamodatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā iti me sutan-ti.

 

3. 5. 2. Jīvikāsuttaṃ (91)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Antam-idaṃ bhikkhave jīvikānaṃ yadidaü piṇḍolyaü, abhisāpoyaü bhikkhave lokasmiü piṇḍolo vicarasi pattapàõī-ti. Ta┬ṭ-ca kho etaü bhikkhave kulaputtà upenti attavasikà attavasaü paṭicca, neva ràjàbhinãtà na coràbhinãtà na iõaññhà na bhayaññhà na àjãvikapakatà. Api ca kho otiõõamhà jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi dukkhàbhikiõõà dukkhaparetà appeva nàma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyà pa┬ñ┬ñàyethà-ti.

Evaṃ pabbajito cāyaṃ bhikkhave kulaputto [PTS Page 090] [\q 90/] hoti abhijjhālū kàmesu tibbasàràgo byàpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muññhassati asampajàno asamàhito vibbhantacitto pàkatindriyo. Seyyathàpi bhikkhave chavàlàtaü ubhato padittaü majjhe gūthagataü neva gàme kaññhatthaü pharati na ara┬ñ┬ñe, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi gihībhogà ca parihīno sàma┬ñ┬ñattha┬ñ-ca na paripåretã”-ti.

[BJT Page 442] [\x 442/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Gihībhogā ca parihīno ~ sāma┬ṭ┬ñattha┬ñ-ca dubbhago,
Paridhaṃsamāno pakireti ~ chavālàtaṃ va nassati.

Kāsāvakaṇṭhà bahavo ~ pàpadhammà asa┬ṭ┬ñatà,
Pāpā pàpehi kammehi ~ nirayaṃ te upapajjare.

Seyyo ayogulo 39 bhutto ~ tatto aggisikhūpamo,
Ya┬ṭ-ce bhu┬ñjeyya dussīlo ~ raṭñhapiṇḍaṃ asa┬ñ┬ñato” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ (92)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Saṅghāṭikaṇṇe ce pi bhikkhave [PTS Page 091] [\q 91/] bhikkhu gahetvā piṭñhito piññhito anubaddho assa, pàde pàdaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhàlū kàmesu tibbasàràgo byàpannacitto paduññhamanasaṃkappo muññhassati asampajàno asamàhito vibbhantacitto pàkatindriyo atha kho so àrakà va mayhaü, ahaü ca tassa. Taü kissa hetu? Dhammaü hi so bhikkhave bhikkhu na passati dhammaü apassanto na maü passati.

Yojanasate ce pi so bhikkhave bhikkhu vihareyya so ca hoti anabhijjhālū kāmesu na tibbasàràgo abyàpannacitto appaduṭṭhamanasaṃkappo upaññhitasati sampajàno samàhito ekaggacitto saṃvutindriyo, atha kho so santike va mayhaü, ahaü ca tassa. Taü kissa hetu? Dhammaü hi so bhikkhave bhikkhu passati dhammaü passanto maü passatī”-ti.

[BJT Page 444] [\x 444/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Anubaddho pi ce assa ~ mahiccho ca vighātavā,
Ejānugo anejassa ~ nibbutassa anibbuto,
Giddho so vītagedhassa ~ passa yāva┬ṭ-ca ārakà.

So ca dhammam-abhi┬ṭ┬ñāya ~ dhammam-a┬ñ┬ñāya paṇḍito,

[PTS Page 092] [\q 92/]

Rahado va nivāte ca ~ anejo vūpasammati.

Anejo so anejassa ~ nibbutassa ca nibbuto,
Agiddho vītagedhassa ~ passa yāva┬ṭ-ca santike” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 4. Aggisuttaṃ (93)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tayome bhikkhave aggī. Katame tayo? Rāgaggi dosaggi mohaggi. Ime kho bhikkhave tayo aggī” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Rāgaggi dahati macce, ~ ratte kāmesu mucchite,
Dosaggi pana byāpanne, ~ nare pāṇànipàtino.

Mohaggi pana sammūḷhe, ~ ariyadhamme akovide,
Ete aggī ajānanti, ~ sakkāyàbhiratà pajà.

Te vaḍḍhayanti nirayaṃ ~ tiracchāna┬ṭ-ca yoniyo,

[PTS Page 093] [\q 93/]

Asuraṃ pettivisayaṃ ~ amuttā Mārabandhanà.

Ye ca rattindivā yuttā ~ Sammàsambuddhasàsane,
Te nibbāpenti rāgaggiṃ ~ niccaṃ asubhasa┬ṭ┬ñino.

Dosaggiṃ pana mettāya ~ nibbāpenti naruttamà,
Mohaggiṃ pana pa┬ṭ┬ñāya ~ yāyaṃ nibbedhagàminī.

Te nibbāpetvā nipakà ~ rattindivam-atandità,
Asesaṃ parinibbanti ~ asesaṃ dukkham-accaguü.

Ariyaddasā vedaguno ~ sammad-a┬ṭ┬ñāya paṇḍità,
Jātikkhayam-abhi┬ṭ┬ñāya ~ nàgacchanti punabbhavan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 5. Upaparikkhasuttaṃ (94)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tathā tathā bhikkhave bhikkhu upaparikkheyya [PTS Page 094] [\q 94/] yathà yathàssa upaparikkhato bahiddhà cassa vī┬ṭ┬ñàṇaṃ avikkhittaṃ hoti visaṭaü, ajjhattaü asaṇñhitaü anupàdàya na paritasseyya, bahiddhà cassa bhikkhave vi┬ñ┬ñàõe avikkhitte avisañe sati ajjhattaü asaõñhite anupàdàya aparitassato àyatiü jàtijaràmaraõadukkhasamudayasambhavo na hotī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Sattasaṅgapahīṇassa ~ nettichinnassa bhikkhuno,
Vikkhīṇo jātisaṃsāro ~ natthi tassa punabbhavo” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 6. Kāmūpapattisuttaṃ (95)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Tisso imā bhikkhave kāmuppattiyo. Katamà tisso? Paccupaṭṭhitakàmà, nimmànaratino, paranimmitavasavattino. Imà kho bhikkhave tisso kàmuppattiyo” ti.

[BJT Page 448] [\x 448/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Paccupaṭṭhitakāmā ca ~ ye devà vasavattino,
Nimmānaratino devā ~ ye ca┬ṭ┬ñe kàmabhogino.

Itthabhāva┬ṭ┬ñathābhàvaṃ ~ saṃsàraü nàtivattare,
Etam-ādīnavaṃ ┬ṭatvā ~ kàmabhogesu paṇḍito,
Sabbe pariccaje kāme ~ ye dibbā ye ca mànusà.

[PTS Page 095] [\q 95/]

Piyarūpasātagadhitaṃ ~ chetvā sotaṃ duraccayaü,
Asesaṃ parinibbanti ~ asesaṃ dukkham-accaguü.

Ariyaddasā vedaguno ~ sammad-a┬ṭ┬ñāya paṇḍità,
Jātikkhayam-abhi┬ṭ┬ñāya ~ nàgacchanti punabbhavan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 7. Kāmayogasuttaṃ (96)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Kāmayogayutto bhikkhave bhavayogayutto āgàmī hoti àgantà itthattaṃ. Kàmayogavisa┬ṭ┬ñutto bhikkhave bhavayogayutto anàgàmī hoti anàgantà itthattaṃ. Kàmayogavisa┬ñ┬ñutto bhikkhave bhavayogavisa┬ñ┬ñutto Arahaü hoti khãṇàsavo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Kāmayogena saṃyuttā ~ bhavayogena cūbhayaṃ,

[PTS Page 096] [\q 96/]

Sattā gacchanti saṃsāraṃ ~ jàtimaraṇagàmino.

Ye ca kāme pahatvāna, ~ appattà àsavakkhayaṃ,
Bhavayogena saṃyuttā ~ anāgàmī ti vuccare.

Ye ca kho chinnasaṃsayā, 40 ~ khīṇamānapunabbhavà,
Te ve pāraṃ gatā loke ~ ye pattà àsavakkhayan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Tatiyabhāṇavāraṃ 41

[BJT Page 450] [\x 450/]

 

3. 5. 8. Kalyāṇasīlasuttaṃ (97)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Kalyāṇasīlo bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo kalyàõapa┬ṭ┬ño imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavà uttamapuriso ti vuccati.

Katha┬ṭ-ca bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti? Idha bhikkhave bhikkhu sīlavā hoti pàtimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, àcàragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu. Evaü kho bhikkhave bhikkhu kalyàṇasãlo hoti: iti kalyàõasãlo.

Kalyāṇadhammo ca kathaṃ hoti? Idha bhikkhave bhikkhu sattannaṃ bodhipakkhiyānaü dhammànaü bhàvanànuyogam-anuyutto viharati. Evaü kho bhikkhave bhikkhu kalyàṇadhammo hoti: iti kalyàõasīlo kalyàõadhammo.

Kalyāṇapa┬ṭ┬ño ca kathaṃ hoti? [PTS Page 097] [\q 97/] Idha bhikkhave bhikkhu āsavànaṃ khayà anàsavaü cetovimuttiü pa┬ñ┬ñàvimuttiü diṭñheva dhamme sayaü abhi┬ñ┬ñà sacchikatvà upasampajja viharati. Evaü kho bhikkhave bhikkhu kalyàṇapa┬ñ┬ño hoti: iti kalyàõasīlo kalyàõadhammo kalyàõapa┬ñ┬ño imasmiü dhammavinaye kevalī vusitavà uttamapuriso ti vuccatã”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Yassa kāyena vācàya ~ manasà natthi dukkaṭaṃ,
Taṃ ve kalyāṇasīlo ti ~ āhu bhikkhuṃ hirīmanaü.

Yassa dhammā subhāvità ~ satta sambodhagàmino,
Taṃ ve kalyāṇadhamme ti ~ āhu bhikkhuṃ anussadaü.

Yo dukkhassa pajānāti ~ idheva khayam-attano,
Taṃ ve kalyāṇapa┬ṭ┬ño ti ~ āhu bhikkhuṃ anàsavaü.

[BJT Page 452] [\x 452/]

Tehi dhammehi sampannaṃ ~ anīghaṃ chinnasaüsayaü,
Asitaṃ sabbalokassa ~ āhu sabbappahāyinan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[PTS Page 098] [\q 98/]

 

3. 5. 9. Dānasuttaṃ (98)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Dvemāni bhikkhave dānàni àmisadàna┬ṭ-ca dhammadàna┬ñ-ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaü dànànaü yadidaü dhammadànaü. Dveme bhikkhave saüvibhàgà àmisasaüvibhàgo ca dhammasaüvibhàgo ca, etad-aggaü bhikkhave imesaü dvinnaü saüvibhàgànaü yadidaü dhammasaüvibhàgo. Dveme bhikkhave anuggahà àmisànuggaho ca dhammànuggaho ca, etad-aggaü bhikkhave imesaü dvinnaü anuggahànaü yadidaü dhammànuggaho” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Yam-āhu dānaṃ paramaṃ anuttaraü,
Yaṃ saṃvibhāgaü Bhagavā avaṇṇayī,
Aggamhi khettamhi pasannacitto,
Vi┬ṭ┬ñū pajānaṃ ko na yajetha kāle.

Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṃ,
Pasannacittā Sugatassa sāsane,
Tesaṃ sṆ attho paramo visujjhati,
Ye appamattā Sugatassa sāsane” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 454] [\x 454/]

 

3. 5. 10. Tevijjasuttaṃ (99)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaü:

“Dhammenāhaṃ bhikkhave tevijjaṃ brāhmaṇaü pa┬ṭ┬ñàpemi nà┬ñ┬ñaü lapitalàpanamattena. Katha┬ñ-ca bhikkhave dhammena tevijjaü bràhmaṇaü pa┬ñ┬ñàpemi nà┬ñ┬ñaü lapitalàpanamattena?

Idha bhikkhave bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaü: [PTS Page 099] [\q 99/] ekam-pi jātiü, dve pi jàtiyo, tisso pi jàtiyo, catasso pi jàtiyo, pa┬ṭca pi jàtiyo, dasa pi jàtiyo, vīsam-pi jàtiyo, tiüsam-pi jàtiyo, cattàḷãsam-pi jàtiyo, pa┬ñ┬ñàsam-pi jàtiyo, jàtisatam-pi, jàtisahassam-pi, jàtisatasahassam-pi, aneke pi saüvaṭñakappe, aneke pi vivaññakappe, aneke pi saüvaññavivaññakappe, amutràsaü evaünàmo evaügotto evaüvaṇṇo evam-àhàro evaüsukhadukkhapañisaüvedã evam-àyupariyanto. So tato cuto amutra upapàdiü. 42 Tatràpàsiü evaünàmo evaügotto evaüvaõõo evam-àhàro evaüsukhadukkhapañisaüvedã evam-àyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno ti. Iti sàkàraü sa-uddesaü anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati. Ayam-assa pañhamà vijjà adhigatà hoti, avijjà vihatà, vijjà uppannà, tamo vihato, àloko uppanno, yathà taü appamattassa àtàpino pahitattassa viharato.

Puna ca paraṃ bhikkhave bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamàne upapajjamàne hīne paṇīte suvaṇõe dubbaõõe sugate duggate yathàkammūpage satte pajànàti: ime vata bhonto sattà kàyaduccaritena samannàgatà, vacãduccaritena samannàgatà, manoduccaritena samannàgatà, ariyànaṃ upavàdakà micchàdiṭṭhikà micchàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà. Ime và pana bhonto sattà kàyasucaritena samannàgatà, vacãsucaritena samannàgatà, manosucaritena [PTS Page 100] [\q 100/] samannàgatà, ariyànaü anupavàdakà, sammàdiññhikà sammàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà param-maraõà sugatiü saggaü lokaü upapannà ti. Iti dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena satte passati cavamàne upapajjamàne hãne paõãte suvaõõe dubbaõõe sugate duggate yathàkammūpage satte pajànàti. Ayam-assa dutiyà vijjà adhigatà hoti, avijjà vihatà, vijjà uppannà, tamo vihato, àloko uppanno, yathà taü appamattassa àtàpino pahitattassa viharato.

[BJT Page 456] [\x 456/]

Puna ca paraṃ bhikkhave bhikkhu āsavānaṃ khayà anàsavaü cetovimuttiü pa┬ṭ┬ñàvimuttiü diṭñheva dhamme sayaü abhi┬ñ┬ñà sacchikatvà upasampajja viharati. Ayam-assa tatiyà vijjà adhigatà hoti, avijjà vihatà, vijjà uppannà, tamo vihato, àloko uppanno, yathà taü appamattassa àtàpino pahitattassa viharato.

Evaṃ kho ahaṃ bhikkhave dhammena tevijjaü brāhmaṇaü pa┬ṭ┬ñāpemi nà┬ñ┬ñaü lapitalàpanamattenà”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

“Pubbenivāsaṃ yo vedi ~ saggāpàya┬ṭ-ca passati,
Atho jātikkhayaṃ patto ~ abhi┬ṭ┬ñā vosito muni.

[PTS Page 101] [\q 101/]

Etāhi tīhi vijjāhi ~ tevijjo hoti bràhmaṇo,
Tam-ahaṃ vadāmi tevijjaṃ ~ nā┬ṭ┬ñaü lapitalàpanan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Pa┬ṭcamo vaggo

Tassuddānaṃ:

Pasādajīvitasaṃghāṭi ~ aggi upaparikkhayà,
Upapatti kāmakalyāṇaṃ ~ dànaṃ dhammena tedasà-ti.

Tikanipāto niṭṭhito

 

End Notes

1 Editor’s note: BJT has samphalaṃ and omits ti, presumable by mistake.

2 BJT Note: Phusayitva - ChS, phussayitvā-Thai; Editor’s note: BJT actually prints phassayitvā here, but in 73 below prints phusayitvà, without listing any variants. Changed here for consistency.

3 BJT Note: Vivattayi - ChS

4 BJT Note: Sammadaso - Palm leaf book, Printed book; Saccaddaso - Seen somewhere

5 BJT Note: Vimuttiyā - Palm leaf book, Printed book.

6 BJT Note: Savāhataṃ - In some books.

7 Editor’s note: This line is missing in BJT - a printer’s error.

8 BJT Note: Nittaṇhā ca - Palm leaf book, Printed book.

9 BJT Note: Abyāpajjaṃ - ChS.

10 BJT Note: So upapajjati - Palm leaf book, Printed book - the footnote reference is missing in BJT, but this is where it must belong.

11 BJT Note: (Kāya)suci - Palm leaf book, Printed book.

12 BJT Note: (Kāya)muni - Palm leaf book, Printed book.

13 BJT Note: Bandho - Palm leaf book, Printed book.

14 BJT Note: Abandho - Palm leaf book, Printed book.

15 BJT prints atarī here, but atari above.

16 BJT indrīyāni, printer’s error.

17 BJT Note: Micchāvācaṃ abhàsiya - Palm leaf book, Printed book.

18 BJT Note: Sammāvācaṃ abhàsiya - Palm leaf book, Printed book.

19 BJT Note: Arūpaṭhāyino - ChS.

20 Editor’s note: BJT reads Vuṭṭhīsuttaṃ.

21 Editor’s note: BJT reads Pūggalo.

22 BJT Note: Bhindanaṃ - in some books; bhindantaṃ - Palm leaf book, Commentary, Printed book.

23 BJT Note: Virāgunaṃ - Palm leaf book, Commentary, Printed book; Virāgikaṃ - In some palm leaf books; Pabhaṅgunaü - Thai.

24 BJT Note: Majjhago - Palm leaf book, Commentary, Printed book; Magājjha-Palm leaf book, Commentary.

25 Editor’s note: BJT - Kalyāṇādimūttikà here, printer’s error.

26 Editor’s note: BJT prints samissanti 3 times in this paragraph; in the Śuddhi Patraya the first instance (only) is corrected to samessanti.

27 Editor’s note: BJT omits the quotation marker, presumably by mistake; it is found in PTS & ChS.

28 Editor’s note: BJT prints abhi┬ṭ┬ñāya, PTS & ChS abhi┬ñ┬ñā.

29 BJT Note: Ajjagū (incorrectly written as Majjagū in BJT) - Palm leaf book; Ajjagu - Palm leaf book, Printed book, Commentary - there is a confusion in the notes in BJT here: 2 notes are given at the bottom of the page, but only one reference in the text.

30 BJT Note: Nivesaye - Palm leaf book.

31 BJT Note: Bhikkhave is not seen in some books.

32 Editor’s note: BJT prints parikkhīṇabhavasaṃyojano, against its normal practice.

33 BJT Note: Pamādamanuviṇṇo - Palm leaf book, Printed book.

34 BJT Note: Tasmā - Palm leaf book, Printed book.

35 Editor’s note: BJT prints addhī by mistake.

36 Editor’s note: BJT reads asubha and prints the word incorrectly at the beginning of the next line (we should probably read cavamāna lokesubhaṃ m.c.)

37 Editor’s note: BJT prints nibbāṇaṃ. BJT wavers in its spelling of this word and forms derived from it. Sometimes we find nibban- and at other times nibbāṇ-; in this edition the spelling has been regularized as nibban-.

38 Editor’s note: BJT reads va here, a printer’s error.

39 Editor’s note: BJT prints ayoguḷo here, but ayogulo in 48 above, changed for consistency.

40 BJT Note: Jinnasaṃsārā - Palm leaf book, Printed book.

41 Editor’s note: The 1st recital ends after Sutta No 40 above, and the 3rd one here, but I have been unable to trace where the 2nd recital ends, for some reason it is not printed in BJT, PTS, or ChS. Nor is the end of the 4th recital recorded at the end of the book.

42 BJT Note: Udapādiṃ - Seen somewhere.

     

Home Page    Next Nipāta