Link do wszystkich dokumentów

Zbiór Sutr


Samatha i vipassana - spokój i wgląd

Mnisi, te dwie rzeczy uczestniczą w prawdziwej wiedzy. Jakie dwie? Spokój i wgląd. Jakiej korzyści można oczekiwać kiedy spokój jest rozwijany? Umysł jest rozwijany. Jakiej korzyści można oczekiwać kiedy umysł jest rozwijany? Pożądanie jest porzucone. Jakiej korzyści można oczekiwać kiedy wgląd jest rozwijany? Mądrość jest rozwijana. Jakiej korzyści można oczekiwać kiedy mądrość jest rozwijana? Ignorancja jest porzucona.

Umysł skalany przez pożądanie nie jest wyzwolony, i mądrość skalana przez ignorancję nie jest rozwinięta. W taki sposób, mnisi, przez zanik pożądania następuje wyzwolenie umysłu, i przez zanik ignorancji następuje wyzwolenie przez mądrość.

AN II, 31

*
Tak usłyszałem. Przy pewnej okazji czcigodny Ananda mieszkał w Kosambi w klasztorze Ghosithy. Tam czcigodny Ananda odezwał się do mnichów tak: „Przyjaciele!” „Tak, przyjacielu” odpowiedzieli mu ci mnisi. Czcigodny Ananda rzekł to: „Przyjaciele, jacykolwiek mnisi czy mniszki deklarują mi, że osiągnęli finałową wiedzę, wszyscy oni robią to na jeden z czterech sposobów. Jakich czterech?

Tu, przyjaciele, mnich utrzymuje przy istnieniu wgląd poprzedzony spokojem. Kiedy tak utrzymuje przy istnieniu wgląd poprzedzony spokojem, powstaje u niego ścieżka. Podąża nią, utrzymuje przy istnieniu i kultywuje tą ścieżkę, i gdy to robi, pęta są porzucane i dogłębne tendencje wyeliminowane.

Lub znów, przyjaciele, mnich utrzymuje przy istnieniu spokój poprzedzony wglądem. Kiedy tak utrzymuje przy istnieniu wgląd poprzedzony spokojem, powstaje u niego ścieżka. Podąża nią, utrzymuje przy istnieniu i kultywuje tą ścieżkę, i gdy to robi, pęta są porzucane i dogłębne tendencje wyeliminowane.

Lub znów, przyjaciele, mnich utrzymuje przy istnieniu spokój wraz z wglądem. Kiedy tak utrzymuje przy istnieniu spokój wraz z wglądem, powstaje u niego ścieżka. Podąża nią, utrzymuje przy istnieniu i kultywuje tą ścieżkę, i gdy to robi, pęta są porzucane i dogłębne tendencje wyeliminowane.

Lub znów, przyjaciele, umysł mnicha jest opanowany przez agitację spowodowaną wyższymi stanami umysłu. Ale nadchodzi czas, kiedy jego umysł staje się wewnętrznie stabilnym, ułożonym, zjednoczonym i skoncentrowanym, wtedy powstaje u niego ścieżka. Podąża nią, utrzymuje przy istnieniu i kultywuje tą ścieżkę, i gdy to robi, pęta są porzucane i dogłębne tendencje wyeliminowane.

Przyjaciele, jacykolwiek mnisi czy mniszki deklarują mi, że osiągnęli finałową wiedzę, wszyscy oni robią to na jeden z czterech sposobów”.

AN IV 170


*


Mnisi, są te cztery rzeczy. Jakie cztery? Są rzeczy do pełnego zrozumienia przez bezpośrednią wiedzę. Są rzeczy do porzucenia przez bezpośrednią wiedzę. Są rzeczy do rozwinięcia przez bezpośrednią wiedzę. I są rzeczy do zrealizowania przez bezpośrednią wiedzę.

A jakie, mnisi, są rzeczy do pełnego zrozumienia przez bezpośrednią wiedzę? Pięć agregatów utrzymywania. One to nazywają się rzeczami do pełnego zrozumienia przez bezpośrednią wiedzę.

A jakie, mnisi, są rzeczy do porzucenia przez bezpośrednią wiedzę? Ignorancja i pragnienie istnienia. One to nazywają się rzeczami do porzucenia przez bezpośrednią wiedzę.

A jakie, mnisi, są rzeczy do rozwinięcia przez bezpośrednią wiedzę? Spokój i wgląd. One to nazywają się rzeczami do rozwinięcia przez bezpośrednią wiedzę

A jakie, mnisi, są rzeczy do zrealizowania przez bezpośrednią wiedzę? Prawdziwa wiedza i wyzwolenie. One to nazywają się rzeczami do zrealizowania przez bezpośrednią wiedzę.

Takie, mnisi, są te cztery rzeczy. 

AN IV, 245

*


Mnisi, są te cztery czasy. Jakie cztery? Czas na słuchanie Dhammy, czas na dyskutowanie Dhammy, czas na spokój, i czas na wgląd. Takie są te cztery czasy.

AN IV, 146


Mnisi, te cztery czasy, właściwie utrzymanie przy istnieniu i skoordynowane, stopniowo kulminują w wyczerpaniu skaz. Jakie cztery? Czas na słuchanie Dhammy, czas na dyskutowanie Dhammy, czas na spokój, i czas na wgląd. Te cztery czasy właściwie utrzymanie przy istnieniu i skoordynowane, stopniowo kulminują w wyczerpaniu skaz.

Tak jak kiedy pada i deszcz opada grubymi kroplami na szczyty górskie, i woda spływając w dół po zboczach wypełnia klify, pęknięcia i szczeliny, te, stając się pełne, wypełniają stawy, te, stając się pełne, wypełniają jeziora, te, stając się pełne, wypełniają strumienie, te stając się pełne, wypełniają rzeki i te, stając się pełne, wypełniają wielki ocean; tak też, te cztery czasy, właściwie utrzymanie przy istnieniu i skoordynowane, stopniowo kulminują w wyczerpaniu skaz. 

AN IV, 147

*
Nandaka, mnich może być obdarzony wiarą, ale nie być cnotliwym; w taki sposób jest niepełnym co do tego czynnika. Powinien wypełnić ten czynnik [myśląc]: „Jak mogę być obdarzony wiarą i jednocześnie cnotliwym? Ale kiedy mnich jest obdarzony wiarą, i cnotliwym, w taki sposób jest pełnym co do tego czynnika.

Mnich może być obdarzony wiarą, i cnotliwym, ale nie osiągać wewnętrznego spokoju umysłu; w taki sposób jest niepełnym co do tego czynnika. Powinien wypełnić ten czynnik [myśląc]: „Jak mogę być obdarzony wiarą, cnotliwym i osiągać wewnętrzny spokój umysłu?” Ale kiedy mnich jest obdarzony wiarą, cnotliwym i osiąga wewnętrzny spokój umysłu, w taki sposób jest pełnym co do tego czynnika.

Mnich może być obdarzony wiarą, cnotliwym, i osiągać wewnętrznego spokoju umysłu, ale nie osiągać wyższej mądrości wglądu w rzeczy; w taki sposób jest niepełnym co do tego czynnika. Tak jak czworonożne zwierzę, kulawe czy z chorą nogą byłoby niekompletne w odniesieniu do tej ułomności; tak też kiedy mnich jest obdarzony wiarą, cnotliwym, i osiąga wewnętrzny spokój umysłu ale nie osiąga wyższej mądrości wglądu w rzeczy, w taki sposób jest niepełnym co do tego czynnika. Powinien wypełnić ten czynnik [myśląc]: „Jak mogę być obdarzony wiarą, cnotliwym, osiągać wewnętrzny spokój umysłu i osiągać wyższą mądrość wglądu w rzeczy?”

Ale kiedy mnich jest obdarzony wiarą, cnotliwym, osiąga wewnętrzny spokój umysłu i osiąga wyższą mądrość wglądu w rzeczy, w taki sposób jest pełnym co do tego czynnika.

AN IX, 4 -fragment

*


Mnisi, są te cztery rodzaje osób istniejących w świecie. Jakie cztery? Tu, pewna osoba zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, ale nie wyższą mądrość wglądu w rzeczy. Pewna inna osoba zdobywa wyższą mądrość wglądu w rzeczy, ale nie wewnętrzny spokój umysłu. Jeszcze inna osoba nie zdobywa ani wyższej mądrości wglądu w rzeczy, ani wewnętrznego spokóju umysłu. Jeszcze inna osoba zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy.

Mnisi, ta osoba wśród tych którzy zdobywają wewnętrzny spokój umysłu, ale nie wyższą mądrość wglądu w rzeczy, powinna podejść do tego, kto zdobywa wyższą mądrość wglądu w rzeczy i zapytać go: „Jak, przyjacielu, determinacje powinny być widziane? Jak determinacje powinny być badane? Jak determinacje powinny być rozumiane z mądrością? Ten drugi wtedy odpowie mu tak, jak zobaczył i zrozumiał tą sprawę, w taki sposób: „Determinacje powinny być widziane w taki sposób, badane w taki sposób, rozumiane z mądrością w taki sposób”. Wtedy, jakiś czas później, zdobywa zarówno wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy.

Osoba która zdobywa wyższą mądrość wglądu w rzeczy, ale nie wewnętrzny spokój umysłu, powinna powinna podejść do tego, kto zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, i zapytać go: „Jak, przyjacielu umysł powinien być stabilizowany? Jak umysł powinien być komponowany? Jak umysł powinien być jednoczony? Jak umysł powinien być koncentrowany?” Ten drugi wtedy odpowie mu tak, jak zobaczył i zrozumiał tą sprawę, w taki sposób: „Umysł powinien być stabilizowany w taki sposób, komponowany w taki sposób, jednoczony w taki sposób, koncentrowany w taki sposób”. Wtedy, jakiś czas później, zdobywa zarówno wyższą mądrość wglądu w rzeczy i wewnętrzny spokój umysłu.

Osoba która nie zdobywa ani wyższej mądrości wglądu w rzeczy, ani wewnętrznego spokoju umysłu, powinna podejść do tego, kto zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy, i spytać go: „Jak, przyjacielu umysł powinien być stabilizowany? Jak umysł powinien być komponowany? Jak umysł powinien być jednoczony? Jak umysł powinien być koncentrowany? Jak, determinacje powinny być widziane? Jak determinacje powinny być badane? Jak determinacje powinny być rozumiane z mądrością?” Ten drugi wtedy odpowie mu tak, jak zobaczył i zrozumiał tą sprawę, w taki sposób: „Umysł powinien być stabilizowany w taki sposób, komponowany w taki sposób, jednoczony w taki sposób, koncentrowany w taki sposób, determinacje powinny być widziane w taki sposób, badane w taki sposób, rozumiane z mądrością w taki sposób”. Wtedy, jakiś czas później, zdobywa zarówno wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy.

Osoba która zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy powinna ugruntować się w tych korzystnych jakościach i uczynić dalszy wysiłek by osiągnąć wyczerpanie skaz. Takie mnisi są te cztery rodzaje osób istniejących w świecie.

AN IV, 94

*

Mnisi, są te cztery rodzaje osób istniejących w świecie. Jakie cztery? Tu, pewna osoba zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, ale nie wyższą mądrość wglądu w rzeczy. Pewna inna osoba zdobywa wyższą mądrość wglądu w rzeczy, ale nie wewnętrzny spokój umysłu. Jeszcze inna osoba nie zdobywa ani wyższej mądrości wglądu w rzeczy, ani wewnętrznego spokóju umysłu. Jeszcze inna osoba zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy.

Mnisi, ta osoba wśród tych którzy zdobywają wewnętrzny spokój umysłu, ale nie wyższą mądrość wglądu w rzeczy, powinna ugruntować się w wewnętrznym spokoju umysłu i uczynić wysiłek by zdobyć wyższą mądrość wglądu w rzeczy. Wtedy, jakiś czas później, zdobywa zarówno wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy.

Osoba która zdobywa wyższą mądrość wglądu w rzeczy, ale nie wewnętrzny spokój umysłu, powinna ugruntować się w mądrości wglądu w rzeczy i uczynić wysiłek by zdobyć wewnętrzny spokój umysłu. Wtedy, jakiś czas później, zdobywa zarówno wyższą mądrość wglądu w rzeczy i wewnętrzny spokój umysłu.

Osoba która nie zdobywa ani wyższej mądrości wglądu w rzeczy, ani wewnętrznego spokoju umysłu, powinna podjąć nadzwyczajną chęć, wysiłek, energię, entuzjazm, determinację, uważność, i jasne postrzeganie, by uzyskać obie te korzystne jakości. Tak jak ten, którego ubranie lub głowa zaczęła by płonąć, podjąłby nadzwyczajną chęć, wysiłek, energię, entuzjazm, determinację, uważność, i jasne postrzeganie, by wygasić ubranie lub głowę, tak też osoba która nie zdobywa ani wyższej mądrości wglądu w rzeczy, ani wewnętrznego spokoju umysłu, powinna podjąć nadzwyczajną chęć, wysiłek, energię, entuzjazm, determinację, uważność, i jasne postrzeganie, by uzyskać obie te korzystne jakości.

Osoba która zdobywa wewnętrzny spokój umysłu, i wyższą mądrość wglądu w rzeczy powinna ugruntować się w tych korzystnych jakościach i uczynić dalszy wysiłek by osiągnąć wyczerpanie skaz. Takie mnisi są te cztery rodzaje osób istniejących w świecie.

AN IV, 93